Kasım 2020

Anayasa Hukuku E-Bülten

Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Kararları

Şehirlerarası Karayollarında Gösteri Yürüyüşleri Düzenlenemeyeceği İbaresinin Anayasa’ya Aykırı Olması Sebebiyle İptali 

Mahkeme, “…şehirlerarası karayollarında gösteri yürüyüşleri düzenlenmez” kuralını toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı (AY m.34) çerçevesinde incelemiştir. Mahkeme toplantı ve gösteri yürüyüşünün başkalarının günlük yaşamını olumsuz etkilediğini, ilgili hak ile kamu düzeni arasında bir denge kurulması gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca sınırlamanın sadece gündelik yaşamı aşırı ve katlanılamaz derecede zorlaştırması durumunda yapılmasının altını çizmiştir.

Son olarak itiraz konusu kuralın sadece belirli yerlerde gösteri yürüyüşü güzergâhı çizmesi,  günlük hayatı zorlaştırmanın boyutuna herhangi bir atıf yapmaması ve ilgili hakka getirilen sınırlamanın zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamadığı nedenleriyle kuralın iptaline karar verilmiştir.

Esas sayısı: 2020/12, Karar Sayısı: 2020/46, Karar Tarihi:10/9/2020

15 Temmuz’da Sivillerin Darbe Teşebbüsüne Karşı Koyma Eylemleri Neticesinde Sorumluluklarının Bulunmamasına İlişkin Kuralın İncelenmesi 

İlgili kural, 15 Temmuz darbe teşebbüsü ve terör eylemlerinin bastırılması kapsamında hareket eden kişilerin bu fiilileri nedeniyle herhangi bir sorumluluklarının doğmayacağına ilişkindir. Mahkeme, kuralı şekil ve esas bakımından iki türlü incelemiştir.

Şekil bakımından: İlgili kuralın af niteliğinde olduğu belirtilip af hükümlerine göre düzenlenmesi gerektiği ileri sürülmüştür. Ancak AYM kuralın af niteliğinde olmadığını çünkü af için bir suçun varlığının olması gerektiğini esasında bahsolunan eylemlerin suç teşkil etmediğini belirtmiştir. Buna göre ilgili kural AY m.96’daki çoğunluğa uygun olarak yapılmıştır.

Esas Bakımından: Mahkeme kuralda yer alan “devamı” ibaresini belirlilik ilkesine uygun bulmuştur. Kanun yapma tekniği sebebiyle her eylemin yazılmasının mümkün olmaması ve bahis olunan eylemlerin sınırlı zamanda meydan gelen fiilleri kapsadığı gerekçesiyle hukuka uygunluk kriterinin sağlandığı belirtilmiştir. İlaveten, ilgili kuralın yargılama engeli getirmediğini belirterek Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir.

Esas Sayısı: 2018/31, Karar Sayısı: 2020/38, Karar Tarihi: 16/7/2020

İdari Para Cezasının İtiraz Üzerine Kesinleşmesi Kuralı

İtiraz konusu kural, yapı denetimi kuruluşlarına kesilen idari para cezalarına karşı idare mahkemelerine yapılan itiraz üzerine verilen kararlarının kesin olduğuna ilişkindir. İdari para cezalarının yüksek meblağlarda olabileceği ve kişinin üzerinde önemli bir etki yarattığı sebebiyle ceza niteliği taşıdığı tespitini yapmıştır. Açıklanan nedenlerle AYM, ilgili kuralı ölçülülük ilkesi (AY m.13) ve hükmün denetlenmesini talep etme hakkına (AY m.36) aykırı bularak iptal etti.

Esas Sayısı:2020/21, Karar Sayısı: 2020/53, Karar Tarihi: 01/10/2020

Sümeyye Kırılmaz – Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğrencisi

Bir Cevap Yazın