2020

Bilişim Hukuku E-Bülten

Yeni Sosyal Medya Düzenlemesi Neler Getirecek? Neler Değişmiş Olacak?

Yakın zaman içerisinde yürürlüğe giren sosyal ağlarla ilgili düzenleme, herkesin bilmesini gerektirecek yenilikler ve değişiklikler getirmiştir. Esasen, düzenleme 9 maddeden oluşmakta ve 23/5/2007 tarih, 26530 sayı no’lu Resmî Gazete’de yayımlanan 5651 sayılı ‘’İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun”a değişiklikler getirmektedir. 

Söz konusu yeni düzenlemenin, Almanya’nın 2017’de yalan haber yayılmasını, nefret söylemlerini vb. davranışları önleme amacıyla yürürlüğe koyduğu ‘NetZDG’ -Türkçe adıyla ‘Ağ Yaptırım Yasası’- adlı yasasından örnek alındığı söylenmektedir. (İlgili kişiler için, TRT Haber sitesinin ‘NetZDG’(Netzwerkduchsetzungsgesetz) yasasının yapısını görselleştirdiği bağlantıyı yazının sonuna bırakacağım.) Bir çalışma, Almanya’nın ‘NetZDG’ yasasının yürürlüğe girmesinden bu yana, aralarında Rusya, Hindistan, Kenya, Filipinler, Avustralya ve Venezuela gibi ülkelerin bulunduğu birtakım ülkelerin, bu yasaya benzer düzenlemeler getirdiğini söylemektedir. (Çalışmanın bağlantısını yazının sonuna bırakacağım.)

Yasal düzenlemeyi savunanlar, gerekçe olarak, internet kullanıcılarının çeşitli hak ihlali durumlarında hak aramak adına başvurularının zorluğunun, kamu kurumlarının bildirimlerinde yaşanan zorlukların önlenmesini ve kişisel verilere sağlanan değerin düzenleme ile daha da artacağını öne sürmektedir.

Yasanın yürürlüğe girmesine karşı olanlar ise, gerekçe olarak, yasanın sosyal medyaya yeni bir sansür amacı taşıdığını ve düşünce özgürlüğüne engel olacağını savunmaktadır. Toplumsal hafızanın silinmesinin de bu yasa ile kolaylaşacağını söylemektedirler.

Düzenlemenin günlük yaşamda nasıl etkileri olacağını belirli bir süre geçtikten sonra daha iyi göreceğiz. Dolayısıyla şu an yapılan yorumların, ileride oluşabilecek etkileri tahminden öteye gitmesi pek mümkün olmayacaktır. Ancak yasanın sözcüklerine bakarak teorik anlamda inceleme yapabiliriz. 

Genel anlamda bakıldığında düzenlemenin en çok öne çıkan yenilik ve değişikliklerinden birkaçı şunlardır:

  • Türkiye’de günlük erişimi bir milyondan fazla olan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcıları, bu kanun kapsamında yükümlülüklerinin yerine getirilmesi için en az bir kişiyi Türkiye’de temsilci olarak belirlemeli ve bildirmelidir. Bu kişi eğer gerçek kişi ise, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması zorunludur.
  • Bu temsil yükümlülüğünü yerine getirmeyen sosyal ağ saylayıcılarına para cezası, reklam yasağı, internet hızını düşürme gibi çeşitli yaptırımlar öngörülmektedir. 
  • 5651 Sayılı Kanun’un 9 ve 9/A maddeleri uyarınca kişilerin yaptığı içerik kaldırma ve engelleme başvurularına, sosyal ağ sağlayıcılarının 48 saat içinde olumlu veya olumsuz yanıt vermesi zorunluluğu getirilmiştir.
  • Kişilerin talebi halinde, hâkim kararıyla, kişilerin adlarının başvuruya konu internet siteleri ile ilişkilendirilmesi kesilebilecek. Arama motorlarında kendisi ile ilgili bilgilerin silinmesiyle kişilerin ‘’unutulma hakkı’’nı kullanabileceği söylenmektedir. 
  • Sosyal Ağ sağlayıcılarının 6 ayda bir kendisine bildirilen içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararlarının uygulanmasına ve üçüncü fıkra kapsamındaki başvurulara ilişkin istatistiksel ve kategorik bilgileri içeren Türkçe hazırlanmış raporları Bilgi Teknolojileri Kurumu’na bildirmesi zorunluluğu getirilmiştir. Bu raporun ilki 21 Haziran 2021’de Kurum’a bildirilecek ve internet adresinde yayınlanacaktır.
  • Sosyal Ağ sağlayıcılarının Türkiye’deki kullanıcılarının verilerini Türkiye’de barındırması yönünde gerekli tedbirleri alma zorunluluğu getirilmiştir.  Yasada bunun nasıl olacağı tam olarak açıklanmamaktadır ve bu zorunluluğa uyulmaması durumuna yönelik özel bir yaptırım öngörülmemiştir.

TRT HABER NetZDG Haberi: https://www.trthaber.com/haber/dunya/almanyada-sosyal-medya-yasasi-netzdg-nasil-isliyor-503377.html

Almanya’nın NetZDG yasasından sonra benzer düzenlemeler getiren ülkeler ile ilgili çalışma: https://justitia-int.org/en/the-digital-berlin-wall-how-germany-created-a-prototype-for-global-online-censorship/

Fuat Birlik – Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Yorum yap