2020

İş Hukuku Bülteni

Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Genel Bilgiler

Kısa Çalışma Uygulaması Nedir?

Kısa çalışma uygulaması işverenin, genel ekonomik, sektörel, bölgesel kriz veya zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerini geçici olarak en az üçte bir oranında azaltması veya süreklilik koşulu aranmaksızın işyerindeki faaliyeti tamamen veya kısmen en az dört hafta süreyle durdurması hallerinde, işyerinde üç ayı aşmamak üzere sigortalılara çalışamadıkları dönem için gelir desteği sağlayan bir uygulamadır.

Yukarıda bahsi geçen dört kavram Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği Hakkında Yönetmelikte aşağıdaki gibi tanımlanmıştır.

  • Genel Ekonomik Kriz: Ulusal veya uluslararası ekonomide ortaya çıkan olayların, ülke ekonomisi ve dolayısıyla işyerini ciddi anlamda etkileyip sarstığı durumlardır.
  • Bölgesel Kriz: Ulusal veya uluslararası olaylardan dolayı belirli bir il veya bölgede faaliyette bulunan işyerlerinin ekonomik olarak ciddi şekilde etkilenip sarsıldığı durumlardır.  
  • Sektörel Kriz: Ulusal veya uluslararası ekonomide ortaya çıkan olaylardan doğrudan etkilenen sektörler ve bunlarla bağlantılı diğer sektörlerdeki işyerlerinin ciddi anlamda sarsıldığı durumlardır. 
  • Zorlayıcı Sebepler: İşverenin kendi sevk ve idaresinden kaynaklanmayan, önceden kestirilemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine imkân bulunmayan, geçici olarak çalışma süresinin azaltılması veya faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile sonuçlanan dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumları ya da deprem, yangın, su baskını, heyelan, salgın hastalık, seferberlik gibi durumlardır.

Kısa Çalışma Ödeneğinden Nasıl Yararlanılır?

İşverenler, genel ekonomik, sektörel, bölgesel kriz veya zorlayıcı sebeplerle Kısa Çalışma Talep Formu ve Kısa Çalışma Uygulanacak İşçi Listesi ile kısa çalışma başvurusunda bulunulabilir. Bu başvuru işçi tarafından yapılamaz. Kısa çalışmanın uygulanabilmesi için işveren;  genel ekonomik, sektörel, bölgesel kriz veya zorlayıcı sebeplerin işyerine olan etkilerini ve sebepleri açıklayarak İŞKUR’a başvuruda bulunması ve İş Müfettişlerinin işyerinin bu durumlardan etkilendiğini tespit etmesi gerekmektedir.

Kısa çalışma için başvuru yapıldığında bu konu İŞKUR Yönetim Kurulunca değerlendirilerek karara bağlanır fakat deprem, yangın, salgın hastalık gibi zorlayıcı sebep gerekçesiyle başvuru yapılması halinde Yönetim Kurulu Kararı aranmaz.

Covid-19 Ve Kısa Çalışma Uygulaması

Yeni tip koronovirüs (covid-19) bilindiği üzere bir salgın hastalık olup zorlayıcı sebep kavramına dahil olmaktadır. Koronovirüs gerekçesiyle talepte bulunan işveren, kanıtlarla birlikte talep formu ve işçi listesini bağlı olduğu İŞKUR biriminin elektronik posta adresine elektronik posta göndererek kısa çalışma başvurusu yapabilir.

Uygunluk Tespitine Yönelik Genel Bilgiler

  • İncelemeler sadece evrak ve ekleri üzerinden ve tespit tutanağı düzenlenmeksizin gerçekleştirilecektir.
  • Evraklarda eksiklik halinde ivedilikle evrakların tamamlanması istenecektir.
  • Cumhurbaşkanlığı, Bakanlıklar veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından faaliyeti durdurulan işyerleri ile ilgili olarak yapılan uygunluk tespiti incelemelerinde, işyerlerinin sadece bu kapsamda olup olmadığına ilişkin belgeler yeterli olacaktır.
  • İşverenlerin yönetimsel kararları çerçevesinde faaliyeti durdurulan veya azaltılan işyerleri ile ilgili olarak yapılan uygunluk tespiti incelemelerinde ise, durumu ortaya koyacak ilgili belgeler yeterli olacaktır.
  • Uygunluk tespitine ilişkin iş müfettişlerince düzenlenecek rapor İŞKUR İl Müdürlüklerine elektronik ortamda gönderilecek olup ıslak imzalı hali işyerlerinin dosyasında muhafaza edilmek üzere gönderilecektir.
  • Cumhurbaşkanlığı, Bakanlıklar veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından faaliyeti durdurulan işyerleri ile ilgili olarak yapılan uygunluk tespiti işlemi, Kanunda düzenlenen asgari ve azami süreler ile birlikte, idari tasarrufun süresi ile sınırlı olup idari tasarrufun sona ermesi ile kısa çalışma uygulaması da kendiliğinden sona ereceği dikkate alınmalıdır. 

Koronavirüsten olumsuz etkilendiği gerekçesiyle kısa çalışma talep eden işverenlere başvurularının sonucu, elektronik posta yoluyla taleplerini gönderdikleri adrese yapılır.

Kısa Çalışma Ödeneğinden Faydalanmanın Koşulları Nelerdir?

Başvurunun uygun bulunmasının yanında kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki 60 gün (24.03.2020 tarihinde alınan meclis kararı sonrası 120 günden 60 güne düşürülmüştür) içinde kesintisiz çalışmış olması ve son 3 yıl içinde en az 450 (600 günden 450 güne düşürülmüştür) gün işsizlik sigortası primi bildirilmiş olması gerekmektedir.

Kısa Çalışma Ödeneği Miktarı ve Süresi 

Kısa çalışma ödeneği miktarı, günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son on iki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının % 60’ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının % 150’sini geçemez.

 Kısa çalışma ödeneğinin süresi ise üç ayı aşmamak kaydıyla kısa çalışma süresi kadardır. Zorlayıcı sebeplerle işyerinde kısa çalışma yapılması halinde, ödemeler 4857 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinin 3.fıkrası ve 40 ıncı maddesinde öngörülen bir haftalık süreden sonra başlar. Bu bir haftalık süre içerisinde ücret ve prim yükümlülükleri işverene aittir.

Kısa çalışmanın erken sona erecek olması halinde, işveren durumu Kuruma, işçilere ve varsa işçi sendikalarına 6 işgünü önce yazılı olarak bildirmelidir.

Son olarak kısa çalışma yapan işveren, işçilerin çalışma sürelerine ilişkin kayıtları tutmak ve istenildiğinde ibraz etmek zorundadır.

Ömer Faruk Felek

Bir Cevap Yazın