2019

Uluslararası Ticaret Hukuku Bülteni – Nisan 2019

ABD’nin İran Petrolü İthalatına İlişkin Kararı

22.04.2019 tarihinde, Amerika Birleşik Devletleri geçen Kasım ayında sekiz ülkeye verilen geçici muafiyetlerini uzatmadıklarını ve yaptırım tehdidi olmadan İran petrolü satın almalarına izin vermeyeceğini açıkladı. Geçici muafiyetler 2 Mayıs 2019’da sona eriyor. Bu duyuru, ABD’nin İran’ın petrol sektöründeki tüm “ikincil yaptırımları” yeniden uygulamaya koymasından yaklaşık altı ay sonra bildirildi.

ABD’nin Ortak Kapsamlı Eylem Planı’ndan çıkmasıyla 5 Kasım 2018’de yürürlüğe giren ikincil yaptırımlar, yabancı kişilerin (yabancı finansal kurumlar ve yabancı petrol tüccarları ve satıcıları dahil) İran’ın enerjisini kullanmalarını yasaklamaktadır. Aynı gün, Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Hindistan, İtalya, Yunanistan, Japonya, Güney Kore, Tayvan ve Türkiye’ye geçici olarak muafiyet verdi. Bununla birlikte birincil yetki alanındaki finansal kurum ve şirketlerin, ikincil yaptırımları riske atmadan İran petrolünü satin almaya ve ithal etmeye devam etmelerine izin verdi. Bununla birlikte, geçici muafiyetler yalnızca muaf ülkelerinin “birincil yargı yetkisine” tabi olan petrol tüccarlarının ve satıcılarının İran petrolünü satın almasına ve sadece sınırlı miktarlarda ve sınırlı bir süre için izin vermesine imkan sağlamıştır.

Daha önce geçici muafiyetler altında hareket eden yabancı finansal kurumlar ve şirketler, 2 Mayıs’tan sonra İran petrolüyle uğraşma ve ticaret yapmada ikincil yaptırımları tehlikeye atacaklar. Belirgin bir şekilde, ABD ek muafiyet vermeyi reddetmesi, ABD’nin İran’ı tamamen küresel ihracat pazarından çıkartmayı hedeflemesi anlamına gelmektedir. Bu nedenle tüccarlar, İran ham petrolünün satıcılarının, İran petrolünü piyasaya sürmek için yasal olmayan ve sahte yöntemler kullanabileceğini tahmin etmelidir. Petrol tüccarları, denizcilik şirketleri ve finansal kurumlar aldatıcı uygulamalar potansiyeline karşı uyanık olmalı ve İran’ın petrolünü ihraç etmek ve bu satışların gelirlerini almak için kullandığı üçüncü ülke işlemlerini yasa dışı bırakmalıdır.

Bu gelişmeyle ABD’nin Türkiye’nin de içinde bulunduğu 8 ülkeye tanımış olduğu muafiyetin 2 Mayıs tarihinde sona ermesiyle birlikte ABD geçici muafiyetleri yenilemeyi reddediyor.Hindistan ve Çin İran’ın en büyük iki ithalatçısı konumunda bulunuyordu. İran petrol ithalatçı ülkelerindeki ABD mali sistemini kullanmayan bankalar, İran petrolündeki anlaşmaları değiştirmeyi seçebilirler. Sonuç olarak, ABD açıklamasının tüm İran petrol ihracatını tamamen ortadan kaldırması beklenmiyor.Bununla birlikte, ABD’nin muafiyet süresinin uzatılmasını reddetmesi, İran’a petrol ihracına yönelik meşru olmayan yöntemlerin kullanımını artırma yönündeki baskıyı artıracak.

İran, ikincil yaptırımlar Kasım ayında yeniden uygulandığında petrolünü ihraç etmeye devam edeceğini ve ABD yaptırım ve muafiyetlerinin otoritesini ve değerini inkar etmeye devam edeceğini belirtti. ABD birincil ve ikincil yaptırımları yürürlükte kaldığı sürece, ABD ve yabancı petrol tüccarları ve satıcıları, İran petrolünde alım satımı kolaylaştırmak için kullanılan aldatıcı uygulamaları belirlemek ve bunları engellemek için gereken özeni göstermelidir. Mali Suçları Uygulama Ağı (FinCEN), ABD’nin yaptırımlarını aşmak için İran’ın yasadışı işlemlerde bulunma yollarının bazılarını açıklayarak sektöre tavsiyelerde bulundu. 

11 Nisan 2019 Tarihli Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti İle Kosta Rika Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Ortak Ticaret Komitesi Kurulmasına İlişkin Mutabakat Zaptı

(Resmi Gazete Tarihi-Sayısı:896)

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Kosta Rika Cumhuriyeti Hükümeti’nin Dünya Ticaret Örgütü(DTÖ)’nün üyesi olduğunu göz önünde bulundurarak ve işbu anlaşmanın DTÖ ile ilgili veya DTÖ’nün çatısı altında sonuçlandırılmış olan sözleşmelerde,mutabakatlarda ve diğer belgelerde yer alan hak ve yükümlülüklerine zarar getirmeyeceğini belirterek aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:

Taraflar:

  • Yürürlükteki kanun ve düzenlemeleri çerçevesince,üçüncü taraflara tanınan ayrıcalıklara,gelişmekte olan ülkelerle olan özel düzenlemelere,bölgesel düzenlemelere ve sınır ticaretine uygulanmaksızın taraf ülkeleri arasındaki ticari işbirliğinin teşvik edilmesi ve uygun önlemlerin alınmasını 
  • her bir taraf diğer tarafın ulusal sergiler, fuarlar ve diğer tanıtım faaliyetlerinin düzenlenmesini teşvik edilmesi 
  • bu sergi ve fuarların tanıtım faaliyetlerinde kullanım amacıyla mal ve ekipmanların geçici ithalatına ve söz konusu mal ve ekipmanların ticari işlemlere konu olmaması ve yıprama payından fazla değişiklik göstermemesi ve izin verilen sürede tekrar ihracatlarının gerçekleştirilmesi kaydıyla, gümrük vergisi muafiyeti tanınması 
  • ikili ticaretin artırılması ve çeşitlendirilmesi amacıyla  ülkerlerin iş ortamları, ticaret ve yatırım ile ilgili mevzuatlarına ilişkin olarak bilgi değişiminin kolaylaştırılması ve hızlandırılması 
  • İşbu anlaşma ile iki ülke arasındaki işbirliği için bir platform olan, Bakan seviyesinde toplanacak Türkiye-Kosta Rika Ortak Ticaret Komitesi (OTK)’ni kurarlar. OTK ticaretin ve yatırım ilişkilerini geliştirmek amacıyla gerekli önlemleri alır. OTK eşbaşkanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanı ve Kosta Rika Cumhuriyeti Dış Ticaret Bakanı veya adıgeçenlerin belirleyeceği vekillerince görevi üstlenilir. Elektronik yollarla toplanacak olan OTK , görüş alışverişi gerçekleştirip,ticaret ve yatırım ilişkilerini izler, yatırımların genişletilmesi için fırsatları tespit eder ve engelleri kaldırmaya çalışır. Görüşmeler iki tarafça da başlatılabilir, yeri ve zamanı karşılıklı mutabakat ile belirlenir. 
  • Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı ile Kosta Rika Dış Ticaret Bakanlığı işbu Mutabakat Zaptı’nın uygulanmasından sorumludur. Halefleri:
  1. Türkiye için: Ekonomi Bakanlığı Anlaşmalar Genel Müdürlüğü
  2. Kosta Rika için: Dış Ticaret Bakanlığı Dış Ticaret Genel Müdürlüğü  
  • İşbu Mutabakat Zaptı çerçevesinde işbirliği taraf ülkelerin kanun,yönetmelik ve düzenlemelerine uyumlu olarak ve uluslararası yükümlülüklerine zarar vermeksizin yürütülür. 
  • Diplomatik kanallar yoluyla iletilecek en son yazılı bildirimin alındığı tarihte işbu anlaşma yürürlüğe girecektir. İşbu Mutabakat Zaptı yazlı mutabakat ile istenildiği zaman tadil edilebilir.(değiştirilebilir) 

İşbu anlaşma üç (3) yıl boyunca yürürlükte kalacak ve taraflardan her biri işbu anlaşmanın sona erme tarihinden üç (3) ay önce diğer tarafa fesih isteğine ilişkin yazılı bildirimde bulunmadıkça anlaşmanın geçerliliği otomotik olarak birer (1) yıllık sürelerle yenilenir. 

  • 10 Aralık 2017 tarihinde Buenos Aires şehrinde hazırlanmış ve imzalanmıştır.

Elif Nur Yörük
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğrencisi


Bir Cevap Yazın